Co warto wiedzieć o odleżynach (i jak im zapobiegać)
Odleżyny – znane również jako owrzodzenia ciśnieniowe – to jedno z najczęstszych powikłań u osób leżących w łóżku.
Wielu opiekunów z rodziny wie co prawda, że należy regularnie zmieniać pozycję pacjenta, ale często dopiero wtedy, gdy jest już za późno, staje się jasne, dlaczego jest to tak ważne. Ten artykuł pomoże Ci wcześnie rozpoznać, na co należy zwracać uwagę i jak skutecznie zapobiegać odleżynom za pomocą prostych środków.
Czym w ogóle są odleżyny?
Odleżyny powstają w wyniku długotrwałego ucisku na określone partie ciała – zwłaszcza w miejscach, gdzie skóra przylega bezpośrednio do kości: np. na piętach, kości ogonowej, ramionach lub plecach. Ucisk ten zaburza krążenie krwi, przez co tkanki nie otrzymują wystarczającej ilości tlenu i składników odżywczych – dochodzi do zaczerwienień, ran, a nawet otwartych owrzodzeń.
Problem:
Gdy osoba dotknięta tym schorzeniem nie jest już w stanie samodzielnie się poruszać, ucisk ten pojawia się szybko – czasami już po kilku godzinach.
Typowe czynniki ryzyka:
– Leżenie w łóżku lub brak ruchu
– Cukrzyca, niedowaga, słabe ukrwienie skóry
– Wilgoć spowodowana poceniem się lub nietrzymaniem moczu
– Niedożywienie
– Niewystarczająca aktywność fizyczna lub opieka
Traktować pierwsze objawy poważnie
Dobra wiadomość: odleżyny nie powstają z dnia na dzień. Kto uważnie obserwuje, może podjąć działania na czas.
Wczesne objawy ostrzegawcze:
– zaczerwienienie skóry, które nie ustępuje po dotknięciu
– miejsca ciepłe, twarde lub wrażliwe na dotyk
– powstawanie pęcherzy lub ciemne przebarwienia
– w późniejszym etapie: otwarte rany, żółtawe naloty, nieprzyjemny zapach
Co możesz zrobić, aby temu zapobiec
Odleżynom można w wielu przypadkach zapobiec – dzięki regularnym, ukierunkowanym działaniom w ramach codziennej opieki. Oto najważniejsze wskazówki:
1. Regularnie zmieniać pozycję ciała
Dobrą zasadą jest robienie tego co 2 godziny – a w zależności od stanu pacjenta nawet częściej. Często wystarczy po prostu zmienić nacisk: np. poprzez delikatne obrócenie na bok lub podłożenie poduszki do zmiany pozycji.
2. Rozkład nacisku
Pomoce ortopedyczne mogą pomóc w odciążeniu punktów nacisku – zwłaszcza na nogach, kolanach i biodrach. Ułatwiają one płynne ruchy, jednocześnie chroniąc plecy.
3. Nie zapominaj o pielęgnacji skóry
Skóra sucha lub wilgotna jest bardziej podatna na podrażnienia. Regularna pielęgnacja odpowiednimi kremami chroni skórę i wzmacnia jej odporność.
4. Odpowiednie nawodnienie i odżywianie
Woda oraz dieta bogata w białko pomagają organizmowi utrzymać zdrową skórę i szybciej naprawiać drobne uszkodzenia.
5. Sprawdź materac
W przypadku podwyższonego ryzyka warto rozważyć zastosowanie specjalnych materacy przeciwodleżynowych lub systemów naprzemiennego ucisku. Zalecane są również poduszki do siedzenia przy korzystaniu z wózka inwalidzkiego.
Odleżyny to nie tylko problem skórny – to kwestia jakości życia
Odleżyna może powodować silny ból, znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie, a w najgorszym przypadku prowadzić do poważnych stanów zapalnych. Co gorsza: wiele osób wymagających opieki nie ma odwagi mówić o swoich dolegliwościach – z obawy, że staną się ciężarem dla innych.
Dlatego profilaktyka jest tak ważna.
Dzięki drobnym zabiegom i odpowiednim środkom pomocniczym, jako osoba sprawująca opiekę nad bliskim możesz w znacznym stopniu przyczynić się do tego, by takie powikłania w ogóle nie wystąpiły.
Wniosek: zapobieganie dzięki wiedzy, uważności i odpowiednim środkom
Odleżyny powstają stopniowo – ale można im skutecznie zapobiegać. Regularnie zmieniając pozycję pacjenta, dbając o jego skórę, unikając ucisku i zwracając uwagę na wczesne objawy, zapewniasz bezpieczeństwo osobie, którą się opiekujesz – a także sobie.
Turn Over Assistant pomaga w łatwiejszym i płynniejszym wykonywaniu przewracania – bez bólu pleców i obaw.