Co należy wiedzieć o odleżynach (i jak im zapobiegać)
Odleżyny – czyli owrzodzenia ubytkowe – to jedno z najczęstszych powikłań u osób leżących.
Wielu opiekunów wie, że należy regularnie zmieniać pozycję ciała – ale dlaczego jest to tak ważne, często staje się jasne dopiero wtedy, gdy jest już za późno. Ten artykuł pomoże Ci wcześnie rozpoznać, na co należy zwrócić uwagę i jak skutecznie zapobiegać odleżynom za pomocą prostych środków.
Czym w ogóle są odleżyny?
Odleżyny powstają w wyniku ciągłego nacisku na określone partie ciała – zwłaszcza tam, gdzie skóra pokrywa kości: np. na piętach, kości krzyżowej, ramionach czy plecach. W wyniku nacisku dochodzi do zaburzenia krążenia, tkanki otrzymują zbyt mało tlenu i składników odżywczych – pojawiają się zaczerwienienia, rany, a nawet otwarte owrzodzenia.
Problem:
Jeśli osoba dotknięta problemem nie jest w stanie samodzielnie się poruszać, ten nacisk szybko powstaje – czasami już po kilku godzinach.
Typowe czynniki ryzyka:
– Leżenie w łóżku lub unieruchomienie
– Cukrzyca, niedowaga, słabe krążenie krwi w skórze
– Wilgoć spowodowana poceniem się lub nietrzymaniem moczu
– Niedobory żywieniowe
– Niewystarczająca aktywność ruchowa lub pielęgnacja
Wczesne oznaki traktuj poważnie
Dobra wiadomość: odleżyny nie rozwijają się z dnia na dzień. Osoba, która uważnie obserwuje, może działać na czas.
Wczesne sygnały ostrzegawcze:
– Zaczerwienienie skóry, które nie znika po dotknięciu
– Ciepłe, twarde lub bolesne miejsca
– Powstawanie pęcherzy lub ciemne przebarwienia
– Później: otwarte rany, żółtawe naloty, nieprzyjemny zapach
Co możesz zrobić, aby zapobiegać
Odleżynom można w wielu przypadkach zapobiec – poprzez regularne, celowe działania w codziennej pielęgnacji. Oto najważniejsze wskazówki:
1. Regularnie zmieniaj pozycję ciała
Co 2 godziny to dobra zasada – w zależności od stanu, nawet częściej. Często wystarczy zmienić nacisk: np. poprzez lekkie obrócenie na bok lub włożenie poduszki do zmiany pozycji.
2. Wspieraj rozłożenie nacisku
Pomocne środki mogą pomóc odciążyć punkty nacisku – zwłaszcza na nogach, kolanach i biodrach. Wspierają one delikatne ruchy i jednocześnie chronią Twój kręgosłup.
3. Nie zapominaj o pielęgnacji skóry
Sucha lub wilgotna skóra jest bardziej podatna. Regularna pielęgnacja odpowiednimi kremami chroni skórę i czyni ją bardziej odporną.
4. Odpowiednie nawodnienie i odżywianie
Woda i dieta bogata w białko pomagają organizmowi utrzymać zdrową skórę i szybciej naprawiać drobne uszkodzenia.
5. Sprawdź materac
Specjalne materace przeciwodleżynowe lub systemy zmiennego nacisku mogą być przydatne w przypadku zwiększonego ryzyka. Zalecane są również poduszki do siedzenia dla osób korzystających z wózków inwalidzkich.
Odleżyny to nie tylko problem skórny – to kwestia jakości życia
Owrzodzenie ubytkowe może powodować silny ból, znacząco ograniczać codzienne życie i w najgorszym przypadku prowadzić do poważnych infekcji. Co gorsza: wiele osób wymagających opieki nie odważa się mówić o dolegliwościach – z obawy, że staną się ciężarem.
Dlatego tak ważna jest profilaktyka.
Za pomocą drobnych środków i odpowiednich pomocy, jako opiekun/opiekunka możesz wiele zrobić, aby zapobiec takim powikłaniom.
Podsumowanie: Zapobiegaj z wiedzą, uważnością i odpowiednimi pomocami
Odleżyny rozwijają się podstępnie – ale możesz im skutecznie zapobiegać. Regularnie zmieniając pozycję ciała, pielęgnując skórę, unikając nacisku i zwracając uwagę na wczesne oznaki, zapewniasz bezpieczeństwo osobie, którą się opiekujesz – a także sobie.
Asystent do zmiany pozycji pomoże Ci łatwiej i delikatniej zmieniać pozycję – bez bólu pleców i niepewności.